Het gestoorde brein

Het gestoorde brein

’Wij zijn ons brein’, veronderstelt dat het brein een mens tot mens maakt. Dit orgaan in het hoofd regelt bewustzijn en gedrag. Stoornissen kunnen dan ook zeer ingrijpend zijn en het menszijn veranderen. De grootste risicofactor is het ouder worden.

Twee breinstoornissen staan bij het ouder worden centraal zowel in voorkomen als in impact: verstoringen in de doorbloeding van de hersenen en degeneratieve breinaandoeningen. Cerebrovasculaire stoornissen als hersenbloedingen en infarcten en de gevolgen daarvan komen aan de orde, gevolgd door diverse vormen van degeneratie en dementie met de gevreesde ziekte van Alzheimer voorop. Een degeneratie van het brein manifesteert zich ook in de ziekte van Parkinson, waarbij spieraandoeningen en stoornissen in het bewegingsapparaat centraal staan. Dat is ook het geval bij spierziekten zoals MS en ALS die eveneens hun oorsprong in het zenuwstelsel hebben.

Men bespreekt het ontstaan van pijn en legt vervolgens het accent op de pijnstilling. Zowel perifere pijnstillers met bekende stoffen als aspirine en paracetamol, als centrale analgetica zoals opioïden en morfine-achtige stoffen, komen aan de orde. Eveneens behandelt men angstremmers en slaapmiddelen, alle behorend tot de grote benzodiazepinen-familie. Anti-epileptica sluiten hierbij aan omdat al deze psychoactieve stoffen gebruikt worden om de zo belangrijke rust in het brein terug te brengen.

Psychiatrische getinte aandoeningen als depressie en schizofrenie dringen het domein van de neurologische stoornissen binnen. De symptomen van deze ziektebeelden vinden ook hun oorsprong in het brein, met biochemische afwijkingen waarbij vooral de neurotransmitter dopamine betrokken is. Antidepressiva en antipsychotica zijn momenteel veel gebruikte geneesmiddelen. Ook in opkomst zijn de aandoeningen als ADHD en autisme komen aan de orde. De cursus wordt afgesloten met een aantal recreatief gebruikte psychoactieve stoffen zoals alcohol, nicotine, cocaïne en diverse amfetamine-achtige stoffen.

Afbeelding van Wikimedia Commons, dr. Johannes Sobotta via CC0
Wikimedia Commons, dr. Johannes Sobotta via CC0
Prof. dr. Ton Coenen is als emeritus hoogleraar in de biologische psychologie en neuropsychologie verbonden aan de afdeling Biologische Psychologie en het Donders Centre for Cognition van de Radboud Universiteit Nijmegen. Al heel lang is hij betrokken bij hersenonderzoek en -onderwijs, waarbij de toestand van het brein in relatie tot cognitieve functies centraal staat. Zijn aandacht gaat daarbij zowel uit naar normaal optredende toestanden als naar afwijkende toestanden van het brein die in deze cursus aan bod komen.

Posted on: augustus 17, 2016, by :